برجاى مانده است ، اما در ميان آنها جواهر الكلام فى شرح شرايع الاسلام از درخشندگى برخوردار است . اين كتاب بسان دائرة المعارف فقه اماميه از به دو تأليف تاكنون هماره محل اعتماد فقها و مرجع علما بوده و با وجود آن ، فقيه و مجتهد ، خود را از رجوع به ديگر كتب بىنياز مىبيند . مرحوم صاحب جواهر خود مىفرمود : « هر كه نزد او جامع المقاصد و وسائل و جواهر باشد ، به كتاب ديگر محتاج نخواهد بود ، زيرا فقيه با مطالعهء اين سه كتاب از عهده فحص و جستجو - كه براى استنباط مسائل فرعى واجب است - خارج خواهد شد » . « 1 » و نيز از شيخ انصارى ( د . 1281 ه . ق ) حكايت شده كه مىفرمود : « براى مجتهد رجوع به وسائل و جواهر كفايت مىكند ، و كم اتفاق مىافتد كه به نظر در كتابهاى پيشينيان نياز پيدا كند » . « 2 » مرحوم علامه سيد شفيع جاپلقى ( د . 280 ه . ق ) مىفرمايد : « كتاب جواهر الكلام در برگيرندهء گفتار فقيهان ، بيان ادله و ذكر ترجيح و تعارض بين آنها ، و ايراد تمام فروع فقهى ، و تطبيق فروع بر اصول و قواعد بوده ، و به جان خودم قسم كتابى است كه در نهايت زيبايى و شيرينى نوشته شده است . جزاه اللّه من الإسلام خير جزاء المحسنين » . « 3 » تمام مورخان و تراجم نگاران در وصف اين كتاب داد سخن داده‌اند كه به برخى از آنها اشارتى مىشود : 1 . مرحوم آيت اللّه علامه سيد محمّد باقر موسوى خوانسارى ( د . 1313 ه . ق ) مىنويسد :

--> ( 1 ) . قمى ، فوائد الرضويه ، ص 453 . ( 2 ) . امين ، اعيان الشيعه ، ج 9 ، ص 149 . ( 3 ) . جاپلقى ، الروضة البهية فى الطرق الشفيعية ، هفت صفحه به پايان كتاب مانده .